DHT-blockers: welke werken echt (en welke niet)?

Wat is een DHT-blocker?

Een DHT-blocker is een middel dat de aanmaak of werking van dihydrotestosteron (DHT) vermindert. Finasteride doet dit door het enzym 5-alfa-reductase te remmen, dat testosteron omzet in DHT.

De term “DHT-blocker” wordt echter ook gebruikt voor supplementen en shampoos waarvan helemaal niet overtuigend is aangetoond dat ze bij mensen voldoende DHT in de hoofdhuid verlagen om haaruitval af te remmen.

DHT-blocker op recept

Finasteride

Finasteride is de best onderzochte DHT-blocker voor mannelijke erfelijke haaruitval. Het remt vooral type II van het enzym 5-alfa-reductase en verlaagt daardoor DHT in het bloed en de hoofdhuid.

De werking is niet gebaseerd op één kleine studie, maar op meerdere grote, gerandomiseerde en placebogecontroleerde onderzoeken. In onderzoeken tot vijf jaar zorgde finasteride voor behoud en verbetering van het haar, terwijl de placebogroep verder haar verloor. Finasteride is in Nederland geregistreerd voor erfelijke haaruitval bij mannen.

Hoe finasteride werkt, wat onderzoek laat zien over de effectiviteit en welke bijwerkingen bekend zijn, lees je op onze pagina over finasteride.

Natuurlijke DHT-blockers: marketing loopt voor op het bewijs

Voor natuurlijke DHT-blockers wordt vaak gezegd dat ze “ongeveer hetzelfde doen als finasteride, maar dan zonder bijwerkingen”. Daar is geen echt bewijs voor.

Sommige plantenextracten kunnen in laboratoriumonderzoek invloed hebben op 5-alfa-reductase. Dat bewijst niet dat een supplement bij mensen voldoende DHT remt, de miniaturisatie van haarzakjes stopt of op lange termijn zichtbaar haarverlies voorkomt. Daarvoor zijn goede, onafhankelijke en langdurige klinische onderzoeken nodig.

Saw palmetto

Saw palmetto is waarschijnlijk het bekendste supplement dat als natuurlijke DHT-blocker wordt verkocht. Het bewijs is echter zwak.

Een vaak aangehaalde placebogecontroleerde pilotstudie beoordeelde uiteindelijk slechts tien mannen die het actieve middel kregen. Zes van hen werden door onderzoekers als “verbeterd” beoordeeld. Een onderzoek met zo’n kleine groep kan geen betrouwbare uitspraak doen over de gemiddelde werking.

De eerlijke conclusie: saw palmetto is niet bewezen effectief tegen erfelijke haaruitval en is geen gelijkwaardig alternatief voor finasteride.

Pompoenpitolie

Voor pompoenpitolie bestaat maar één kleine studie. Die studie is niet onafhankelijk herhaald en werd bovendien gesponsord door de fabrikant van het onderzochte product.

Dat maakt het bewijs onvoldoende betrouwbaar. Pompoenpitolie kan daarom niet als wetenschappelijk bewezen behandeling tegen erfelijke haaruitval worden beschouwd.

‍

DHT-blokkerende shampoos

Ketoconazol-shampoo wordt online vaak een DHT-blocker genoemd. Daarvoor bestaat geen overtuigend klinisch bewijs.

Een kleine, oude studie vond enkele gunstige veranderingen in haarmetingen, maar de auteurs schreven zelf dat grotere gecontroleerde onderzoeken nodig waren om de klinische betekenis vast te stellen. Het onderzoek bewees niet dat de shampoo DHT in de hoofdhuid voldoende blokkeert en liet ook niet zien dat ketoconazol zelfstandig erfelijke haaruitval duurzaam stopt.

Ketoconazol kan wel nuttig zijn bij roos, seborroïsch eczeem en ontsteking van de hoofdhuid. Dat is iets anders dan een bewezen behandeling tegen de hormonale oorzaak van erfelijke haaruitval.

Wat een bewezen DHT-remmer wel en niet doet

Een bewezen DHT-remmer zoals finasteride kan de verdere miniaturisatie van gevoelige haarzakjes afremmen en bij een deel van de gebruikers voor verdikking of hergroei zorgen. Het middel maakt geen haarzakjes opnieuw aan die al volledig verloren zijn gegaan.

Het effect blijft alleen bestaan zolang de behandeling wordt gebruikt. Na stoppen stijgt DHT weer en hervat de erfelijke haaruitval doorgaans haar natuurlijke verloop.

Hoe kies je een behandeling?

Wie erfelijke haaruitval aantoonbaar wil afremmen, heeft weinig aan marketingtermen als “natuurlijk”, “DHT-blocking” of “klinisch getest”. De relevante vraag is of een middel in degelijk onderzoek daadwerkelijk beter werkt dan placebo en of dat resultaat onafhankelijk is bevestigd.

Voor finasteride is dat het geval. Voor natuurlijke DHT-blockers is het huidige bewijs onvoldoende. Ze kunnen daarom niet eerlijk worden gepresenteerd als gelijkwaardig alternatief voor receptmedicatie.

Wil je iets doen tegen inhammen of een kalende kruin, dan zijn er eigenlijk twee eerlijke keuzes: het accepteren of je verdiepen in een bewezen behandeling zoals finasteride. Voor natuurlijke DHT-blockers ontbreekt overtuigend bewijs; in de praktijk leveren ze daarom vooral onterechte hoop en onnodige kosten op.

Veelgestelde vragen over DHT-blockers

BRONNEN

1. Finasteride Male Pattern Hair Loss Study Group, Long-term (5-year) multinational experience with finasteride 1 mg in the treatment of men with androgenetic alopecia, European Journal of Dermatology 2002;12(1):38–49.
2. Leyden J e.a., Finasteride in the treatment of men with frontal male pattern hair loss, Journal of the American Academy of Dermatology 1999;40(6):930–937.
3. Prager N e.a., A randomized, double-blind, placebo-controlled trial to determine the effectiveness of botanically derived inhibitors of 5-alpha-reductase in the treatment of androgenetic alopecia, Journal of Alternative and Complementary Medicine 2002;8(2):143–152.
4. Rossi A e.a., Comparative effectiveness of finasteride versus Serenoa repens in male androgenetic alopecia: a two-year study, International Journal of Immunopathology and Pharmacology 2012;25(4):1167–1173.
5. Sudeep HV e.a., Oral and topical administration of a standardized saw palmetto oil reduces hair fall and improves hair growth in androgenetic alopecia subjects, Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology 2023;16:3251–3266.
6. Cho YH e.a., Effect of pumpkin seed oil on hair growth in men with androgenetic alopecia: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial, Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine 2014;2014:549721.
7. Piérard-Franchimont C e.a., Ketoconazole shampoo: effect of long-term use in androgenic alopecia, Dermatology1998;196(4):474–477.
8. Samenvatting van de productkenmerken finasteride 1 mg, CBG-MEB.
9. Farmacotherapeutisch Kompas, finasteride en dutasteride, Zorginstituut Nederland.