Waarom worden mannen kaal?

1. De meest voorkomende oorzaak: alopecia androgenetica

In maar liefst 95% van de gevallen van mannelijke kaalheid is de oorzaak dezelfde: alopecia androgenetica, beter bekend als mannelijke erfelijke kaalheid. Dit is geen ziekte in de klassieke zin van het woord, maar een genetisch bepaalde gevoeligheid van je haarfollikels voor een specifiek hormoon.

Herken je het patroon van terugtrekkende inhammen boven de slapen, gevolgd door een kalende kruin die uiteindelijk samenkomt? Dat is het kenmerkende patroon van alopecia androgenetica, vastgelegd in de zogenaamde Norwood-schaal.

Veelzeggend: zo'n 20% van de mannen krijgt hier al mee te maken op hun twintigste. Op hun dertigste is dat 30%, op hun veertigste 40%, en zo verder. Kaalheid is dus bijna een universele mannelijke ervaring, ook al voelt het soms erg eenzaam.

2. Wat is DHT en wat doet het met je haar?

Het hormoon dihydrotestosteron, afgekort DHT, is de belangrijkste boosdoener bij mannelijke kaalheid. DHT is een bijproduct van testosteron: het enzym 5-alfa-reductase zet testosteron om in DHT in je huid en haarzakjes.

Bij mannen die genetisch gevoelig zijn voor DHT, binden DHT-moleculen zich aan de receptoren in de haarfollikels. Het gevolg: de follikels krimpen geleidelijk. Het haar dat eruit groeit wordt dunner, korter en minder gepigmenteerd, totdat de follikel helemaal stopt met produceren.

Dit proces heet folliculaire miniaturisatie en is onomkeerbaar als het te ver is gevorderd. Vandaar dat vroeg ingrijpen zo belangrijk is.

Wil je meer weten over DHT en hoe het werkt? Lees dan ons uitgebreide artikel: Wat is DHT en wat doet het met je haar?

3. De rol van genetica bij kaalheid

Kaalheid is geen lotsbestemmeing die je vader je door de mannelijke lijn doorgeeft, l het is complexer dan dat. Je erft aanleg voor kaalheid van beide ouders, en meerdere genen spelen een rol.

Het meest invloedrijke gen bevindt zich op het X-chromosoom, dat je van je moeder erft. Kijk dus niet alleen naar de kant van je vader: als je moeders vader of haar broers kaal zijn (of waren), is de kans aanzienlijk groter dat jij dat ook wordt.

Dat gezegd hebbende: genetica is geen garantie in één richting. Je kunt kale voorouders hebben en toch je haar behouden tot op hoge leeftijd, en andersom. De gevoeligheid van je follikels voor DHT is het doorslaggevende factor.

4. Andere oorzaken van haaruitval bij mannen

Hoewel alopecia androgenetica verreweg de meest voorkomende oorzaak is, zijn er andere redenen waarom je haar kan uitvallen:

Telogeen effluvium Een tijdelijke vorm van haaruitval die optreedt na een schok voor het lichaam: een zware operatie, hoge koorts, ernstige stress, een streng dieet of een grote hormonale verandering. Het haar valt doorgaans twee tot vier maanden na de trigger uit, wat verwarrend kan zijn. Het goede nieuws: telogeen effluvium is bijna altijd tijdelijk en lost vanzelf op.

Alopecia areata Een auto-immuunziekte waarbij het immuunsysteem per abuis de haarfollikels aanvalt. Dit uit zich in ronde, plotselinge kale plekken op het hoofd of elders op het lichaam. Alopecia areata heeft een andere behandeling nodig dan erfelijke kaalheid.

Tekort aan voedingsstoffen Een ernstig tekort aan ijzer, zink of biotine kan haaruitval veroorzaken. Dit komt relatief zelden voor bij mannen in Nederland, maar het is de moeite waard om te controleren als je haaruitval plotseling opkomt zonder duidelijke oorzaak.

Medicijngebruik Sommige medicijnen, waaronder bepaalde antidepressiva, bloedverdunners en chemotherapie, kunnen haaruitval veroorzaken als bijwerking.

5. Hoe snel word je kaal?

Dat verschilt enorm van persoon tot persoon. Sommige mannen verliezen binnen vijf jaar na de eerste tekenen een groot deel van hun haar; anderen verliezen gedurende twintig jaar geleidelijk haar zonder ooit volledig kaal te worden.

De snelheid waarmee je kaal wordt, hangt af van:

• De sterkte van je genetische aanleg
• De hoeveelheid DHT in je lichaam
• De gevoeligheid van jouw follikels voor DHT
• Hoe vroeg je begint met behandeling

Dit laatste punt is cruciaal. Eenmaal verloren haar is moeilijk of onmogelijk terug te krijgen. Hoe eerder je begint met een effectieve behandeling, hoe groter de kans dat je je haardos kunt behouden.

6. Wat kun je doen tegen mannelijke kaalheid?

De goede nieuws: erfelijke kaalheid is behandelbaar. Er zijn twee door de wetenschap bewezen medicijnen:

Finasteride: het meest effectieve medicijn tegen mannelijke kaalheid. Finasteride remt het enzym 5-alfa-reductase, waardoor er 70% minder DHT wordt aangemaakt. In 9 van de 10 mannen stopt of vertraagt het haarverlies significant. Lees meer in ons artikel: Finasteride tegen haaruitval.

Orale minoxidil: stimuleert de doorbloeding van de haarfollikels en verlengt de groeifase van het haar. Kan zowel alleen als in combinatie met finasteride worden gebruikt. Lees meer: Minoxidil pillen tegen haarverlies.

De combinatie van beide werkt het krachtigst. Finasteride pakt de oorzaak aan (DHT), terwijl minoxidil de groei stimuleert. Meer hierover lees je in: Finasteride & Minoxidil: de meest effectieve combinatie?

Bij 3CO kun je eenvoudig een online consult doorlopen. Een BIG-geregistreerde arts beoordeelt jouw situatie persoonlijk en bepaalt welke behandeling het beste bij je past. Geen wachtkamer, geen gedoe, wel veilig, snel en discreet.

Wetenschappelijke bronnen

• Kaufman, K.D. (2002). Androgens and alopecia. Molecular and Cellular Endocrinology, 198(1–2), 89–95.
• Randall, V.A. (2007). Hormonal regulation of hair follicles exhibits a biological paradox. Seminars in Cell & Developmental Biology, 18(2), 274–285.
• Heilmann-Heimbach, S., et al. (2017). Meta-analysis identifies novel risk loci and yields systematic insights into the biology of male-pattern baldness. Nature Communications, 8, 14694.

‍