Finasteride
Topische finasteride: werking en bijwerkingen
Finasteride is vooral bekend als tablet, maar bestaat ook als lotion of spray voor de hoofdhuid. Deze topische vorm is bedoeld om finasteride vooral lokaal te laten werken, met een lagere blootstelling in de rest van het lichaam.
Onderzoek wijst op een vergelijkbaar effect op de haargroei als bij de tablet, met een lagere systemische blootstelling. De opname in het bloed is echter niet nul en er is minder langetermijnonderzoek beschikbaar.
Topische finasteride in het kort
| Kenmerk |
Topische finasteride |
| Werkzame stof |
Finasteride |
| Vorm |
Lotion of spray voor de hoofdhuid |
| Onderzochte sterkte |
Vooral 0,25%; bereidingen van 0,1–0,25% |
| Werking |
Remt 5-alfa-reductase en verlaagt DHT vooral lokaal |
| Systemische blootstelling |
Lager dan bij de tablet, maar niet nul |
| Registratie |
Niet geregistreerd in Nederland |
| Verkrijgbaarheid |
Magistrale bereiding op recept |
| Bedoeld voor |
Mannen met erfelijke haaruitval, na beoordeling |
| Niet geschikt voor |
Vrouwen en personen jonger dan 18 jaar; finasteride is teratogeen |
| Eerste resultaat |
Doorgaans na drie tot zes maanden |
| Vergoeding |
Niet vanuit de basisverzekering |
Werkzame stof
Finasteride
Vorm
Lotion of spray voor de hoofdhuid
Onderzochte sterkte
Vooral 0,25%; bereidingen van 0,1–0,25%
Werking
Remt 5-alfa-reductase en verlaagt DHT vooral lokaal
Systemische blootstelling
Lager dan bij de tablet, maar niet nul
Registratie
Niet geregistreerd in Nederland
Verkrijgbaarheid
Magistrale bereiding op recept
Bedoeld voor
Mannen met erfelijke haaruitval, na beoordeling
Niet geschikt voor
Vrouwen en personen jonger dan 18 jaar; finasteride is teratogeen
Eerste resultaat
Doorgaans na drie tot zes maanden
Vergoeding
Niet vanuit de basisverzekering
Wat is topische finasteride?
Topische finasteride bevat dezelfde werkzame stof als de finasteridetablet, maar wordt rechtstreeks op de hoofdhuid aangebracht. De meest onderzochte sterkte is 0,25%. In de praktijk komen ook bereidingen tussen 0,1% en 0,25% voor.
Topische finasteride is in Nederland niet geregistreerd als kant-en-klaar geneesmiddel. Het is alleen verkrijgbaar als magistrale bereiding: een apotheek maakt het op recept van een arts.
Meer over de algemene werking van finasteride lees je in ons blog over finasteride.
Hoe werkt topische finasteride?
Erfelijke haaruitval bij mannen wordt veroorzaakt door DHT (dihydrotestosteron). Finasteride remt het enzym 5-alfa-reductase, dat testosteron omzet in DHT. Hierdoor wordt er minder DHT aangemaakt en kan de verkleining van haarzakjes worden afgeremd.
De tablet werkt door het hele lichaam. Topische finasteride is vooral gericht op de hoofdhuid en geeft een lagere blootstelling in het bloed. De opname is echter niet nul: ook de topische vorm verlaagt de DHT-waarde in het bloed, maar minder sterk dan de tablet.
Topisch versus oraal: wat zegt het onderzoek?
In een fase III-onderzoek van Piraccini e.a. uit 2022 werd een finasteride 0,25%-spray onderzocht bij 458 mannen met erfelijke haaruitval.
Haargroei: na 24 weken nam het aantal haren sterker toe dan bij placebo: gemiddeld +20,2 tegenover +6,7 haren. Het effect was volgens de onderzoekers vergelijkbaar met dat van de tablet.
DHT in het bloed: de serum-DHT daalde met ongeveer 34,5%, tegenover 55,6% bij de tablet.
Finasteride in het bloed: de piekconcentratie was bij de topische vorm meer dan honderd keer lager.
Seksuele bijwerkingen: deze werden gemeld bij 1,4% in de topische groep en 3,3% in de orale groep. Het onderzoek was niet opgezet om dit verschil definitief te bewijzen.
De belangrijkste conclusie is dat topische finasteride in dit onderzoek een vergelijkbaar haarresultaat gaf als de tablet, met een lagere systemische blootstelling. Bijwerkingen blijven echter mogelijk.
Vergelijking tussen topische en orale finasteride
| Kenmerk |
Topische finasteride |
Orale finasteride |
| Toediening |
Lotion of spray |
Tablet, eenmaal per dag |
| Haargroei |
In fase III vergelijkbaar met de tablet; +20,2 haren tegenover
+6,7 bij placebo
|
Goed onderbouwd en geldt als referentiebehandeling
|
| Daling serum-DHT |
Ongeveer 34,5% |
Ongeveer 55,6% |
| In het bloed |
Piekconcentratie meer dan 100× lager |
Hogere systemische blootstelling |
| Seksuele bijwerkingen |
1,4% gemeld; verschil niet bewezen |
3,3% gemeld in hetzelfde onderzoek |
| Lokale reacties |
Roodheid, jeuk of irritatie mogelijk |
Zeldzaam |
| Langetermijndata |
Beperkt |
Uitgebreid |
| Registratie Nederland |
Niet geregistreerd; magistrale bereiding |
1 mg geregistreerd voor mannen |
Toediening
Topische finasteride
Lotion of spray
Orale finasteride
Tablet, eenmaal per dag
Haargroei
Topische finasteride
In fase III vergelijkbaar met de tablet; +20,2 haren tegenover
+6,7 bij placebo
Orale finasteride
Goed onderbouwd en geldt als referentiebehandeling
Daling serum-DHT
Topische finasteride
Ongeveer 34,5%
Orale finasteride
Ongeveer 55,6%
In het bloed
Topische finasteride
Piekconcentratie meer dan 100× lager
Orale finasteride
Hogere systemische blootstelling
Seksuele bijwerkingen
Topische finasteride
1,4% gemeld; verschil niet bewezen
Orale finasteride
3,3% gemeld in hetzelfde onderzoek
Lokale reacties
Topische finasteride
Roodheid, jeuk of irritatie mogelijk
Orale finasteride
Zeldzaam
Langetermijndata
Topische finasteride
Beperkt
Orale finasteride
Uitgebreid
Registratie Nederland
Topische finasteride
Niet geregistreerd; magistrale bereiding
Orale finasteride
1 mg geregistreerd voor mannen
Bijwerkingen van topische finasteride
Topische finasteride heeft vooral een ander bijwerkingenprofiel dan de tablet. Lokale huidreacties, zoals roodheid, jeuk en irritatie, komen vaker voor en zijn meestal mild.
Systemische bijwerkingen, zoals een verminderd libido of erectiestoornissen, zijn door de lagere opname minder waarschijnlijk, maar niet uitgesloten. Finasteride is daarnaast teratogeen: vrouwen die zwanger zijn of zwanger kunnen worden, mogen niet met het middel of met een pas behandelde hoofdhuid in aanraking komen. Laat de behandelde plek daarom goed drogen.
Bijwerkingen en aandachtspunten van topische finasteride
| Aandachtspunt |
Toelichting |
| Lokale huidreacties |
Roodheid, jeuk of irritatie; meestal mild |
| Seksuele bijwerkingen |
Minder waarschijnlijk dan bij de tablet, maar niet uitgesloten
|
| DHT in het bloed |
Daalt minder sterk dan bij de tablet, maar niet tot nul
|
| PSA-waarde |
Kan dalen; meld gebruik bij een PSA-test |
| Zwangerschap |
Teratogeen; voorkom contact met zwangere vrouwen
|
Lokale huidreacties
Roodheid, jeuk of irritatie; meestal mild
Seksuele bijwerkingen
Minder waarschijnlijk dan bij de tablet, maar niet uitgesloten
DHT in het bloed
Daalt minder sterk dan bij de tablet, maar niet tot nul
PSA-waarde
Kan dalen; meld gebruik bij een PSA-test
Zwangerschap
Teratogeen; voorkom contact met zwangere vrouwen
Meer informatie vind je in ons blog over finasteride bijwerkingen.
Topische finasteride en minoxidil combineren
Topische finasteride wordt vaak gecombineerd met minoxidil, meestal in één bereiding. Finasteride remt DHT, terwijl minoxidil de haargroei stimuleert. Er zijn aanwijzingen dat de combinatie effectiever is dan elk middel afzonderlijk.
Lees meer hiervoer in ons blog finasteride en minoxidil combineren.
Is topische finasteride in Nederland te krijgen?
In Nederland is geen kant-en-klaar geneesmiddel met topische finasteride geregistreerd. Een apotheek kan dit uitsluitend op recept van een arts als magistrale bereiding maken.
Bij 3CO verwachten we eind 2026 een topische spray met finasteride (0,25%) en minoxidil (5%) beschikbaar te hebben. Via deze pagina kun je je inschrijven voor een melding zodra de spray beschikbaar is.
Op dit moment bieden we orale finasteride en orale minoxidil aan. Beide behandelingen zijn uitsluitend op recept verkrijgbaar na het online consult.
Veelgestelde vragen over topische finasteride
Wat is topische finasteride?
Topische finasteride bevat dezelfde werkzame stof als de tablet,
maar wordt als lotion of spray op de hoofdhuid aangebracht.
De meest onderzochte sterkte is 0,25%. De systemische
blootstelling is lager dan bij de tablet, maar niet nul.
Werkt topische finasteride net zo goed als de tablet?
In een fase III-onderzoek verbeterde een finasteride 0,25%-spray
de haargroei duidelijk ten opzichte van placebo. Het effect was
volgens de onderzoekers vergelijkbaar met dat van de tablet.
Van de topische vorm is wel minder langetermijnonderzoek
beschikbaar.
Heeft topische finasteride minder bijwerkingen dan de tablet?
De lagere opname maakt systemische bijwerkingen, zoals een
verminderd libido, minder waarschijnlijk, maar niet onmogelijk.
Lokale reacties zoals roodheid, jeuk en irritatie komen juist
vaker voor.
Is topische finasteride in Nederland geregistreerd en te koop?
In Nederland is geen kant-en-klaar geneesmiddel met topische
finasteride geregistreerd. Een apotheek kan het uitsluitend op
recept van een arts als magistrale bereiding maken.
Heb je een recept nodig voor topische finasteride?
Ja. Finasteride is ook in topische vorm receptplichtig. Een arts
beoordeelt vooraf of het middel geschikt en veilig voor je is.
Kun je topische finasteride combineren met minoxidil?
Ja, topische finasteride wordt vaak gecombineerd met minoxidil,
meestal in één bereiding. Finasteride remt DHT en minoxidil
stimuleert de haargroei. Een arts beoordeelt of de combinatie
bij je past.
Mogen vrouwen in de buurt van topische finasteride komen?
Finasteride is teratogeen. Vrouwen die zwanger zijn of zwanger
kunnen worden, mogen niet met het middel of met een pas
behandelde hoofdhuid in aanraking komen. Laat de behandelde
plek daarom goed drogen.
Hoe breng je topische finasteride aan?
Breng het middel aan op een droge hoofdhuid, op de plekken met
haaruitval, meestal eenmaal per dag. Was daarna je handen en
laat de hoofdhuid drogen. Volg altijd de instructies van de arts
en de bereidende apotheek.
Bronnen
- Piraccini BM e.a. Efficacy and safety of topical finasteride spray solution for male androgenetic alopecia: a phase III, randomized, controlled clinical trial. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology.2022;36(2):286–294.
- Caserini M e.a. Effects of a novel finasteride 0,25% topical solution on scalp and serum dihydrotestosterone in healthy men with androgenetic alopecia. International Journal of Clinical Pharmacology and Therapeutics.
- Samenvatting van de productkenmerken finasteride 1 mg. CBG-MEB.
- Farmacotherapeutisch Kompas. Finasteride bij alopecia.
- NHG-Behandelrichtlijn Alopecia.
